Categories opinie & debat

Afwachten of aanvallen

En weer werd er afgelopen week in paniek gereageerd op weer een nieuw onderzoek. Andermaal werd door het NIPO het vertrouwen in de Nederlandse economie gemeten. Op de schaal van 1 tot 10 daalde de attractie om te ondernemen naar het cijfer vijf. Op school heet dat echt onvoldoende. Zowel het ondernemingsklimaat als ook de verwachtingen lopen hard achteruit. Een kleine 16% denkt dat de situatie de komende zes maanden verbetert. Denkt of hoopt? Een derde denkt dat het herstel pas in 2014 komt. Dus is de reactie verder bezuinigen en wel op personeel, kosten als energie en kantoren en opleiding van mensen. Denken dat herstel vanzelf komt is naïef en bezuinigen op talentontwikkeling is dom.

Herstel moet je creëren, niet wachten tot het komt. Het is ook een raadsel waar de verwachting op herstel is gebaseerd. Ondernemers moeten vooruit kijken. Niet met een enkelvoudige kijk op de werkelijkheid, maar door zich te verdiepen in scenario’s. Wie weet immers hoe de toekomst er uit ziet? Het denken in scenario’s dwingt organisaties te denken in extreme situaties. Veelal zaken waarvan de kans dat ze gebeuren extreem klein zijn, maar als ze gebeuren een grote invloed hebben op de gang van zaken. Maar juist vanwege deze kenmerken heb je er ook vaak weinig invloed op. Dat is altijd ongemakkelijk, maar juist daarom van groot belang. De boekhandelaren die dachten dat internet geen invloed zou hebben op de winkelverkoop. De autofabrikant die denkt dat auto’s altijd op benzine blijven rijden. De telefonie-omzet holt achteruit, maar het call center dat blijft denken dat mensen blijven bellen omdat er call in de naam zit.

Met scenarioplanning schakel je zekerheden uit en stel je juist de onzekerheid centraal. Zo kun je je prepareren op verschillende soorten toekomst. Een caleidoscoop aan ideeën is vaak het resultaat die je kunt activeren op het moment dat een scenario meer of minder actueel wordt. Maak jezelf en je organisatie klaar voor de toekomst. Niet door het plan in beton te gieten, maar het juist wendbaar te maken voor wat er komen gaat.  Zo neem je het heft in eigen hand, laat je het niet gebeuren en hoef je ook niet af te wachten. Bezuinigen op opleiding en talentontwikkeling is een andere reflex in sombere tijden. Terwijl juist nu het tegendeel van belang is. In bijna elk bedrijf is er een overschot aan mensen die productief zijn. In plaats van mensen naar huis te sturen zou je de tijd moeten gebruiken om te leren. Op de markt voor cursussen en opleiding kun je stevig onderhandelen over de tarieven en bovendien hoeft niet elke opleiding buiten de deur. Juist nu er extra tijd is kunnen mensen van elkaar leren en door zich samen te verdiepen in competentieontwikkeling is er ook meer kans op innovatie en verbetering.

Laat dit nou de kansrijke cocktail zijn voor de toekomst. Beter voorbereid zijn op een onzekere toekomst en blijven investeren in de kwaliteit van talent. De Nederlandse economie is niet gebaat bij politici die meehuilen met het negatieve sentiment van de publieke opinie. Ook niet bij belangenbehartigers die op klassieke wijze roepen op het ingrijpen van de minister-president op een dossier waar hij niet overgaat. De enige remedie is wakker worden, creatief zijn en keuzes durven maken waar je niet op voorhand de garantie op succes hebt. Gewoon durven ondernemen en vooral beter zijn.

De column “Afwachten of aanvallen” verscheen in Trouw op vrijdag 14 december 2012.

Share