Categories opinie & debat

De eerste indruk liegt nooit

In de directievergadering werd er lang gewikt en gewogen. Er is een serieuze vacature en al weken wordt er over gesproken. Na negen jaar neemt een collega afscheid en we willen de lege plek graag invullen met een nieuwe medewerker. Vroeger belde ik dan even rond en presenteerde binnen enkele dagen het nieuwe talent. Tegenwoordig gaat dat anders. Er komt eerst een brainstorm waar de nieuwe medewerker allemaal aan moet voldoen. Dan wordt er een competentieprofiel opgesteld en mag er uit alle lagen van het bedrijf commentaar worden gegeven op het concept. Als er dan eindelijk een ei gelegd is over waar de nieuwe collega allemaal aan moet voldoen, dan gaat men op zoek. Inderdaad, veelal naar het schaap met heel veel poten. Comités doen een eerste selectie op basis van objectieve selectiecriteria en er wordt een lijst van potentiële kandidaten gemaakt, de zogenaamde longlist. Zij allen komen op een gesprek met een afspiegeling van de nieuwe werkomgeving en de gelukkige veroveren een plek op de shortlist. Eerst en alleen zij krijgen dan in de regel een gesprek met de nieuwe leidinggevende, de baas of een afdelingshoofd. Tegen die tijd is er veelal niemand meer in beeld die een bijdrage heeft geleverd aan het selectieproces. En weet u wat er dan in werkelijkheid gebeurt? Binnen negentig seconden wordt de beslissing genomen of iemand zich kwalificeert of niet. De rest van de tijd van het sollicitatiegesprek wordt beleefd gebruik om argumenten te verzamelen om de initiële keuze te legitimeren. Je wordt het of je wordt het niet. Juist in deze tijd wordt er weer meer dan gemiddeld ouderwets gesolliciteerd. De werkloosheid neemt toe en de uitkeringsarrangementen zijn in toenemende mate dwingender om ook daadwerkelijk tot een nieuwe baan te komen. Het is verbazingwekkend dat we niet meer op onze intuïtie durven te vertrouwen om iemand aan te nemen omdat het gewoon goed voelt. Met alle geperfectioneerde systemen voor werving- en selectie wordt weliswaar het kaf van het koren gescheiden. Maar ook de kans op verrassing en ongekend talent wordt zo uitgesloten. Meestal nemen we het liefst soortgenoten aan, dat is wel zo veilig. Kopieën van onszelf. Zo worden inderdaad vacatures vervuld, maar zo versterken we onze teams vaak niet. A people hire A people; B people hire C people, is het even krachtige als onthutsende gezegde in het Engels. Gaat er dan niks mis aan de kant van de sollicitant? Wel degelijk. De meest gemaakte fout is dat veel sollicitanten eigenlijk niet weten bij welk bedrijf ze solliciteren. Gewoon niet in verdiept. Evenmin in de daadwerkelijke functie of wat er straks van hen verwacht wordt. En je zou het bijna niet geloven, maar wat leert groot internationaal onderzoek over de meest gemaakte fout in het sollicitatiegesprek? Men vergeet gewoon te zeggen dat men die baan graag wil hebben. Het is ook hier de eerste indruk. Die klopt altijd. En met die intuïtie nam ik ook de beste kandidaten aan. Zij werden mijn meest gewaardeerde mensen.

De column “De eerste indruk liegt nooit” verscheen in Trouw op vrijdag 26 april 2013.

Share