Categories opinie & debat

De koninklijke weg

Dat de kranten de dinsdag met uitgebreide katernen kwamen naar aanleiding van de aangekondigde abdicatie van de koningin was niet zo verrassend. Elke redactie van een nieuwsrubriek op televisie of krant was hier op voorbereid. Evenzo lagen de advertenties met grappen en woordspelingen ook al jaren klaar bij de verzamelde reclamebureaus. Dat de banketbakker de volgende morgen al oranje tompoucen in de vitrine had, vond ik van meer ondernemersgeest getuigen. Die moesten immers na maandagavond nog echt vers gebakken worden. De lokale middenstand is de majesteit meer dan dankbaar. Net nu er in het jaar én geen Olympische Spelen zijn én ook geen mondiale of Europese Voetbalkampioenschappen is er toch weer alle aanleiding om ons over de kleur oranje te ontfermen. En al jaren blijkt dat deze grote sportevenementen, maar ook een koninklijk huwelijk en nu dan een troonswisseling de verkopen aan de kassa stimuleert. Iedereen voelt zich de komende maanden hofleverancier. Terwijl je dat pas bent als het predicaat door het hof ook daadwerkelijk wordt verleend. Moest je vroeger ook echt aan het hof leveren, vandaag de dag hoeft de majesteit niet echt tot je clientèle te behoren. Ze was wel terughoudend in het toekennen van predicaten. Ze eiste daadwerkelijk koninklijk gedrag.

Wat hofleverancier voor het midden- en kleinbedrijf is, is het predicaat koninklijk voor het grote bedrijfsleven. Ook dit kreeg je niet zomaar. Je kan het normaliter pas bij het 100-jarig bestaan van de onderneming aanvragen en vanzelfsprekend geldt het criterium van de onkreukbaarheid. Hoewel omringd door talloze adviseurs, is het de majesteit uiteindelijk zelf die besliste of een onderneming het predicaat koninklijk wel of niet kreeg. En dat is maar goed ook, het gaf haar immers ook het recht om in te grijpen. Zo gaf zij de holding van Albert Heijn een reprimande toen het malverseerde met de boekhouding. Dit was vanzelfsprekend niet conform haar verwachtingen. Men kreeg een jaar de kans om haar gedrag en daarmee haar reputatie te herstellen. Op 24 juli 2006 oordeelde de majesteit echter mild. Ahold mocht koninklijk blijven.

Natuurlijk is het een gewild iets om je koninklijk te mogen noemen, met name internationaal. Royal Mail klinkt toch beter dan PostNL, zelfs nu het onder deze naam wel de kleuren van de Oranjes heeft aangenomen. Maar belangrijker: het is niet alleen krijgen, maar ook geven. Adel verplicht. Het is alleen om die reden indrukwekkend om te zien dat majesteit het goede voorbeeld gaf. Het ambt dat zij heeft bekleed, stond voor haar buiten elke twijfel. De toewijding en soevereiniteit die zij er in heeft gelegd, droeg daar in hoge mate aan bij. Zo hoort het ook. Ondernemers en topbestuurders mogen daar een voorbeeld aan nemen. Verschuilen achter de kroon kan en mag niet. Het is funest voor je reputatie. Talent, innovatie en wendbaarheid zijn sleutelbegrippen in elk bedrijf. Maar reputatie maakt nu eenmaal het echte verschil. Actiegroepen, vakbonden, consumentenorganisaties en social media laten geen misstap onbesproken en bepalen zo of de onderneming wel of geen license to operate verdient. Daarbij geldt maar één maatstaf: feitelijk gedrag. Verschuilen achter eerder geboekt resultaat telt niet, evenmin een in het verleden verleend predicaat. Anders gezegd: bewandel de koninklijke weg of ga gewoon weg.

De column “De koninklijke weg” verscheen in Trouw op vrijdag 1 februari 2013.

Share