Categories opinie & debat

Eindelijk winter

Gisteren viel de winter in. Er ligt een dikke laag mist over het land en het zicht is beperkt, heel beperkt. Als je de weg weet en een beetje oplet is het prima te doen in het verkeer. Voor roekeloos gedrag is normaal al geen ruimte, nu helemaal niet. Het is een beetje zoals het klimaat voor ondernemers op het moment.

Het Financieele Dagblad deed deze week onderzoek naar de stemming onder hen en die is niet best. Uitgedrukt in een rapportcijfer is het humeur onder ondernemers een 5,2.

Dat is een onvoldoende. Het komt met name omdat men verwacht minder te verkopen, weinig nieuwe opdrachten krijgt en de prijzen zullen dalen. Het is somberheid troef. Het is bovendien niet beter geworden door het regeerakkoord. Dat is bijzonder. Over het algemeen zijn de maatregelen van het nieuwe kabinet niet onredelijk of slecht vanuit ondernemersperspectief. Waarom dan toch het verslechterende sentiment?

Het is gevoel wat je hebt in dichte mist in een omgeving waar je niet bekend bent. Dat is wat zich meester heeft gemaakt van veel ondernemers. Je hebt twintig, dertig jaar je best gedaan, hard gewerkt en succes gehad en ineens is het over. Natuurlijk waren er minder goede jaren, maar na verloop van tijd kreeg men de wind weer in de zeilen. Juist ondernemers zijn barre tijden altijd snel vergeten als de markt zich weer ontwikkeld en het werk aantrekt. Daarom heb je ooit ook gekozen voor het leven op eigen risico. Wat er echt aan de hand is dat we veel onderliggende trends zich nu in alle heftigheid manifesteren. Dertig jaar automatisering heeft veel werkgelegenheid opgeleverd, maar én die bedrijfstak is verdampt én er is nu uiteindelijk echt geautomatiseerd. Dat betekent dat het werk er niet meer is, gewoon weg. De globalisering is gewoon een feit en wat wij in Nederland kunnen, kan op dertig andere plaatsen in de wereld ook en veelal goedkoper. Het rapport NL 2030 dat deze week werd gepubliceerd is daar glashelder over. Nederland moet wakker worden of anders mag het licht uit. We moeten drastisch durven kiezen en ons land als één economische metropool gaan zien. De afstand van het Hofplein naar de Hofvijver is even lang als de Champs Elysées in Parijs. Ik weet wel waar ik in het weekend wil zijn. Niet op de vluchtstrook van de A13! Maar het is niet alleen de trage tragiek van ons openbaar bestuur, het is ook het gebrek aan fantasie van veel ondernemers. De komende tien jaar gaan ons meer turbulentie brengen dan de afgelopen twintig. De mobiliteit zal er echt anders uit gaan zien. Overal online gaat echt iets betekenen voor dienstverlening en verdienmodellen. Wat nog geen decennium geleden met tien mensen werd gemaakt kan je nu alleen. Alleen als je echt durft te kiezen om zaken anders te doen heb je kans van slagen. Maar hetzelfde blijven doen voor lagere prijzen is geen houdbare strategie. Korting is als cocaïne voor elke klant en we weten hoe verslavend dat is en evenzo de afloop. Investeringen moet je blijven doen, maar terugverdientijden van tien a twintig jaar zijn te lang. Dat ontneemt je de wendbaarheid om je aan te passen als de markten zich weer veranderen. Kennis, dat is het toverwoord, en daar nemen ondernemers veelal te weinig tijd voor om in te investeren. Eindelijk winter, maar het is nog nooit anders geweest dan dat daarna de lente komt.

De column “Eindelijk winter” verscheen in Trouw op vrijdag 16 november 2012.

Share