Categories opinie & debat

Stelen van de baas

Een medewerkster nam vier weken vrij voor een lange vakantie naar Amerika. Trots als ze was op haar auto van de zaak vroeg ze of het goed was dat ze haar auto die maand bij haar moeder in de garage mocht zetten. Nietsvermoedend vond ik dat natuurlijk prima. Ik ben niet achterdochtig en moet de eerste onkostendeclaratie nog controleren. Zo kijk ik nooit in de administratie van de vrije dagen. Wie anders dan de mensen zelf kunnen dat beter bijhouden. Bovendien wie vertrouwen geeft, zal vertrouwen krijgen. De één vindt dit naïef, de ander pragmatisch. Ik geloof dat het controleren meer kost dan dat het oplevert. Maar zo nu en dan voel je aan je water dat er iets niet klopt. Waarom moest de bewuste medewerkster aan mij vragen of de auto bij haar moeder mocht staan? Dat vroeg ze toch anders ook niet? Alsof ik van een wagenpark van 75 auto’s wil weten waar die de nacht doorbrengen? De achterdocht was echter gewekt en een paar weken later vroeg ik de administrateur eens naar de kilometerrapportage van de bewuste auto. En ja hoor. In haar vier weken absentie had de auto ruim vijfduizend kilometer gereden en dat terwijl zij in de Verenigde Staten was. Wat bleek? Ze had de auto uitgeleend aan een vriend tegen een vergoeding. Gewoon verhuurd dus. Dat heet stelen van de baas. Eén enkele vraag was genoeg om het verhaal op tafel te hebben en het volgen van mijn intuïtie was genoeg. De remedie was even overzichtelijk als effectief: ontslag op staande voet. Nog diezelfde dag was haar bureau leeg en stond de auto gewassen voor onze eigen deur. Binnen het bedrijf wist iedereen weer wat de mores was en we konden weer even vooruit. Dat laatste is belangrijk, dat je er geen geheim van maakt dat het gebeurt en wat de maatregelen zijn als iemand wordt betrapt.

In de Global Economic Crime Survey van adviesbureau PwC spreekt men over normsocialisatie. Een term uit de misdaadtheorie. Mensen nemen normen en waarden over. Dus als er wordt gefraudeerd en er wordt niet expliciet op ingegrepen, dan wordt het al snel als acceptabel ervaren. Zo begint het met een pak kopieerpapier mee naar huis nemen of geleend gereedschap niet terugbrengen. En het gaat van kwaad tot erger.

Nu in veel gezinnen het besteedbaar inkomen onder druk staat of zelfs terugloopt, lezen we dat het aantal fraudegevallen toeneemt. Ik waag dat te betwijfelen, althans enige feitelijke onderbouwing kan ik er niet voor vinden. Wel staat vast dat het om pakweg drie miljard Euro gaat wat niet reglementair het werk verlaat. Onderzoek van gespecialiseerde bedrijfsrechercheurs laat zien dat het motief veelal verrijking is. Gewoon ouderwets er financieel beter van worden. Maar het percentage diefstallen ‘omdat het zo makkelijk gaat’ is verdubbeld. Ingrijpen dus en daar niet geheimzinnig over doen. Dat is effectiever dan meer regels en controle en de dief de zaak discreet laten verlaten.

De column “Stelen van de baas” verscheen in Trouw op vrijdag 17 mei 2013.

Share